Lichttherapie bij depressie

Een niet-seizoensgebonden depressie komt vaak voor. Volgens Nederlands epidemiologisch onderzoek heeft één op de 16 volwassenen tussen 18 en 65 jaar (6,6 procent) het afgelopen jaar een depressie gehad. Dat zijn naar schatting 685.000 mensen. Depressie komt twee keer zo vaak voor bij vrouwen als bij mannen.

In het algemeen wordt gesproken van een depressie wanneer iemand:

Langer dan twee weken ongewoon somber is en/of nergens meer plezier in heeft.
Een aantal klachten heeft als slaapstoornissen, verminderde eetlust, weinig energie, vermoeidheid, concentratieproblemen, besluiteloosheid, traagheid, lichamelijke onrust, schuldgevoelens en mogelijk zelfs gedachten over de dood of zelfdoding.
De klachten het dagelijks functioneren verstoren en er sprake is van ‘psychisch lijden'.

Ga naar:
Symptomen depressie (niet seizoensgebonden)
Oorzaken depressie
Behandeling depressie
Behandeling depressie met lichttherapie

Symptomen depressie (niet seizoensgebonden)

De twee belangrijkste symptomen van een depressie zijn:

een sombere depressieve stemming.
het verlies van interesse en plezier, niet meer blij kunnen zijn.

Om van een depressie te kunnen spreken dient minstens één van deze twee hoofdkenmerken aanwezig te zijn met daarbij meerdere van de volgende klachten of verschijnselen:

Een gevoel van waardeloosheid of schuldgevoelens
Slaapstoornissen
Verminderde of grotere eetlust of duidelijke gewichtsverandering
Weinig energie of vermoeidheid
Concentratieproblemen of besluiteloosheid
Traagheid of juist aanhoudende lichamelijk onrust
Terugkerende gedachten over de dood of zelfdoding.

Als u behalve één van de twee belangrijkste kenmerken meerdere van deze verschijnselen bij uzelf of een ander herkent, de klachten gedurende langere tijd (minimaal twee weken) aanwezig zijn én het dagelijks functioneren wordt verstoord, dan kan er sprake zijn van een depressie. Het is dan zeer aan te raden naar de huisarts te gaan om uw klachten te bespreken.

Een depressie kan ook gepaard gaan met allerlei andere klachten als lusteloosheid, paniek- of angstgevoelens, prikkelbaarheid of snel geïrriteerd zijn, verminderde seksuele gevoelens, veel of juist niet kunnen huilen, vergeetachtigheid, lichamelijke klachten waarvoor geen oorzaak gevonden wordt, het leven zonder zin of doel vinden of verwaarlozing van zichzelf, uw leefomgeving of sociale contacten.

Niet alle depressies zijn hetzelfde. De ene persoon ervaart de klachten mild, de andere weer zwaar. Bij een milde depressie zijn hooguit enkele depressieve verschijnselen aanwezig. Bij een zware depressie zijn vrijwel alle beschreven klachten aanwezig. De last die iemand van de depressie heeft hangt samen met de mate waarop de verschijnselen op de voorgrond treden en het dagelijks functioneren verstoren.

Oorzaken depressie

Een depressie ontstaat door een combinatie van biologische, sociale en psychische factoren. Men noemt dit ook wel het bio-psycho-sociale model. Er is dus vaak niet één oorzaak aan te wijzen, maar een combinatie van meerdere factoren.

Biologische factoren
Erfelijkheid is een belangrijke biologische factor. In sommige families komt depressie vaker voor dan in anderen. Ook stoffen als medicijnen, alcohol, drugs of hormonen kunnen een depressie in de hand werken. Ook zijn er lichamelijke ziekten, waarbij depressie vaker voorkomt. Hierbij kan u denken aan diabetes, hart- en vaatziekten en schildklierproblemen.

De hersenen bevatten neurotransmitters (zoals serotonine en noadrenaline) die een belangrijke factor zijn voor onze emoties, eetlust en concentratievermogen. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat veel mensen met een depressie een te lage concentratie van serotonine of noradrenaline hebben in de hersenen. Het is echter nog niet duidelijk of dit een depressie veroorzaakt of juist een gevolg is van een depressie.

Sociale factoren
Aangrijpende, verdrietige of schokkend gebeurtenissen worden als de belangrijkste sociale factoren aangemerkt. Zo kan de somberheid na het verlies van een partner of een andere nare ingrijpende gebeurtenis overgaan in een depressie. Deze gebeurtenis hoeft lang niet altijd recent te hebben plaatsgevonden. Zo kunnen mensen op volwassen leeftijd depressief worden nadat ze als kind lichamelijk en geestelijk zijn mishandeld, seksueel misbruikt zijn of al vroeg een belangrijk iemand, zoals een ouder, hebben verloren.

Psychische factoren
Persoonlijke eigenschappen kunne ook van invloed zijn op het mogelijk ontstaan van een depressie. Denk hierbij aan een gebrekkig vermogen om problemen op te lossen, een gebrekkig vermogen om verdriet en teleurstelling te verwerken, moeite om steun of hulp te vragen, negatief denken, weinig zelfvertrouwen, perfectionisme en faalangst.

Behandeling depressie

Een depressie is vaak goed te behandelen. Het grootste deel van de behandelingen bij depressie heeft een gunstig effect. Wel is het belangrijk dat u hulp zoekt en uw problemen bespreekt met uw huisarts om vervolgens samen een behandelplan op te zetten.

De behandeling wordt afgestemd op de ernst van uw klachten. Vaak wordt er gekozen voor de combinatie van pillen (antidepressiva) en praten (psychotherapie).

Behandeling depressie met lichttherapie

Vanwege de toenemende wetenschappelijke bewijsvoering kiezen steeds meer mensen er voor om de depressie te behandelen met lichttherapie. Uit studies blijkt dat lichttherapie niet alleen werkzaam is bij een winterdepressie, maar dit ook goed ingezet kan worden bij niet-seizoensgebonden depressie. Net als bij een winterdepressie wordt bij depressie aangeraden lichttherapie aan het begin van de dag toe te passen.

Ondanks het aangetoonde positieve effect is nog niet geheel duidelijk hoe lichttherapie bij een niet-seizoensgebonden depressie precies werkt. Canadese wetenschappers hebben echter wel aangetoond, dat lichttherapie de hoeveelheid ‘serotonine transport eiwitten' (SERTs) verlaagd. Door te hoge spiegels van dit eiwit wordt meer serotonine onttrokken aan het normale overdrachtsproces van signalen in de hersenen.

Lichttherapie kan gecombineerd worden met antidepressiva. Lichttherapie kan de werking van het antidepressiva versterken, zonder een toename van de bijwerkingen. Dit heeft als voordeel dat de dosis medicijnen niet verhoogd hoeft te worden voor een aanvullend effect. Indien u lichttherapie wilt combineren met medicijnen, dan wordt u geadviseerd dit altijd eerst met uw behandelend arts te bespreken. Pas nooit de dosis medicijnen aan zonder dit te hebben overlegd met uw arts.

De effectiviteit van lichttherapie bij een ernstige depressie is nog niet voldoende aangetoond en wordt daarom als monotherapie nog niet aangeraden.